Под-грантот „INTEGRITY HACK: Отворени податоци против политичка корупција“ беше дел од проектот „Следење на интегритетот во Западен Балкан и Турција: граѓанските организации во борбата против корупцијата со користење на податоци за политичкиот интегритет“, кој се имплементира од Транспаренси Интернешнл-Македонија а поддржан од Европската унија. Овој под-грант беше спроведен од Институт за економски стратегии и меѓународни односи ОХРИД.
Проектот беше реализиран преку сет на активности кои вклучуваа од промоција и мобилизација на учесници, до обуки, практична групна работа и развој на конкретни резултати. Во согласност со оригиналниот концепт на проектот, имплементацијата ги комбинираше темите на младински политички ангажман, борба против корупција и политички интегритет, отворени податоци и транспарентност, како и развој на практични политики и civic-tech идеи. Проектот беше дизајниран не само да го зајакне разбирањето на учесниците за предизвиците поврзани со интегритетот, туку и да им помогне овие теми да ги преточат во реални предлози, дигитални концепти и реформски ориентирани препораки кои младите политичари можат да ги применат во своите партии, општини, институции и заедници.
Првата фаза од имплементацијата беше фокусирана на промоција, координација и регрутација. Проектниот тим одржа подготвителни состаноци и директна комуникација со младинските крила на политичките партии со цел да го претстави проектот, да ги објасни неговите цели и методологија и да поттикне активно учество. Оваа фаза доведе до реализација на првата активност – онлајн академијата. Академијата понуди структурирана обука која ги опфати основите на политичкиот интегритет, отчетноста, борбата против корупцијата, транспарентноста и употребата на отворени податоци и јавни информации како алатки за надзор и градење доверба. Таа ги запозна учесниците со пошироката идеја зад проектот – дека интегритетот и борбата против корупцијата не треба да се разгледуваат само како апстрактни вредности, туку и преку конкретни механизми како што се пристапот до информации, подобрата институционална транспарентност, надзорот врз јавните финансии и поотворената и поотчетна политичка практика. Вкупно 33 учесници присуствуваа на академијата.
Главната активност на проектот беше организацијата на тридневен хакатон. Настанот беше поставен со акцент на податоци за политички интегритет, отворени податоци, јавни набавки, политичко финансирање, транспарентност и резултати ориентирани кон civic-tech решенија. Овие елементи останаа централни во текот на имплементацијата. Во исто време, хакатонот беше дизајниран на начин што ги направи овие теми достапни и практични. Учесниците беа охрабрени да ги користат отворените податоци и прашањата поврзани со јавната транспарентност како основа за идентификување проблеми во управувањето, а потоа да развиваат документи за јавни политики, дигитални концепти, mock-up решенија, механизми за мониторинг, препораки или реформски идеи. Ова овозможи значајно учество на млади политичари со различни позадини и вештини. Сите учесници беа млади политички активни лица. Тие претставуваа 20 политички партии од 21 општина, вклучувајќи 10 жени и 18 мажи. Групата вклучуваше членови на младински партиски структури, како и млади луѓе веќе активни во политичкиот и јавниот живот. Ова го направи хакатонот редок меѓупартиски простор во кој млади политички актери од многу различни средини работеа заедно околу теми поврзани со интегритет, транспарентност, отчетност, јавни финансии, јавни набавки и борба против корупцијата.
Учесниците работеа во пет мешани групи, од кои секоја до крајот на хакатонот разви конкретен производ. Петте меѓупартиски групни решенија ја одразуваа агендата на проектот за интегритет и покажаа дека учесниците беа способни да преминат од дијагностицирање на ризици за интегритет кон практични предлози.
Развиените решенија вклучуваа:
➢ предлог за транспарентен систем за евалуација и бодирање на кандидати, насочен кон воведување пообјективен, мерит-базиран и транспарентен процес на селекција во јавната администрација, вклучувајќи дигитализирана логика за бодирање и Figma mock-up;
➢ BuildTrack – концепт за дигитална платформа за следење на јавни градежни проекти во реално време, дизајнирана да ја подобри транспарентноста, да ги следи доцнењата и буџетските отстапувања и да го зајакне јавниот надзор врз големите јавни инвестиции;
➢ OpenWatch MK – концепт за дигитална транспарентност и детекција на „red-flag“ индикатори, фокусиран на јавните набавки и финансирањето на политичките партии, користејќи структурирани јавни податоци за идентификување сомнителни обрасци и подобрување на отчетноста;
➢ национална дигитална платформа за транспарентност на земјоделските субвенции, дизајнирана да ја подобри правичноста, видливоста и отчетноста при распределбата на јавните субвенции преку достапни и машински читливи јавни информации;
➢ дигитална алатка за следење на поднесоци од фармацевтски компании, насочена кон подобрување на транспарентноста, предвидливоста и административната ефикасност во регулаторните процедури во здравствениот сектор.
Еден од најважните резултати од последниот ден беше развојот и усвојувањето на Заедничка декларација за интегритет. Ова не беше планирано како формален самостоен производ на почетокот на проектот, туку произлезе од групниот процес и од желбата на учесниците настанот да го заокружат со заедничка изјава за вредности и заложби.
Во текот на имплементација, проектот продуцираше комбинација од промотивни материјали, работни документи, материјали за настани, содржини за видливост и финални суштински резултати. Овие материјали го поддржаа целиот проектен циклус – од регрутација на учесници и комуникација со младинските политички структури, преку реализацијата на Антикорупциската академија и тридневниот Хакатон за интегритет, па сè до документирањето на резултатите и производите создадени од самите учесници.
